Η πρώτη μας κάθοδος, ημών των 40 Κομοτηναίων, στην Επίδαυρο συνοδεύτηκε από
μια ξεχωριστή τύχη. Παρακολουθήσαμε την τραγωδία «Ίων» του Ευριπίδη, σε
σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου και παραγωγή του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου, η
οποία ομόφωνα –από κριτικούς, κοινό και δημοσιογράφους– θεωρήθηκε η καλύτερη
των φετινών Επιδαυρίων.
Η αλήθεια είναι ότι και εμείς, –οι λιγότερο ασκημένοι θεατές της τραγωδίας–,
ψυχανεμιστήκαμε ήδη από τα πρώτα λεπτά θέασης ότι κάτι το εξαιρετικό
συντελούνταν μπροστά μας.
Προσωπικά, από φιλολογική και μόνο διαστροφή, αφουγκράστηκα σχεδόν αμέσως
τον ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο, που έδινε ρυθμό στα ωραία Ελληνικά της
μετάφρασης. Αυτό σήμαινε πως ο σκηνοθέτης Θωμάς Μοσχόπουλος, τιμώντας και
τις φιλολογικές σπουδές του, μετέφρασε τον Ίωνα, έχοντας «χαϊδέψει» και
έχοντας «παιδέψει» την κάθε λέξη του αρχαίου κειμένου, για να μας χαρίσει
την ουσία –τον μύθο– της τραγωδίας σε μια γλώσσα σύγχρονη, διαυγή,
κατανοητή, με κομψά σχήματα λόγου!
Η Ινώ, η κόρη μας (με 20 χρόνια σπουδών στο πιάνο, στα θεωρητικά και
αντίστοιχη συμμετοχή σε κλασική χορωδία) από το πρώτο στάσιμο μού ψιθύρισε
ότι «οι ηθοποιοί του Χορού έχουν σπουδαίες μουσικές γνώσεις, διότι κάνουν
τριφωνίες και τραγουδούν ολόσωστα τις πρωτότυπες όσο και δύσκολες μελωδίες
της Nama Dama». Έτσι, τα μουσικά μέρη της τραγωδίας δικαίωσαν τόσο τις
πολύχρονες μουσικές σπουδές της Nama Dama (κατά κόσμον Αναστασίας
Δημητριάδου), όσο και τις ουκρανικές ρίζες της από την πλευρά της μητέρας
της καθώς και τις κυπριακές, ελληνικές, ποντιακές ρίζες της από την πλευρά
του πατέρα της.
Και έρχομαι τώρα στα εγγόνια μας, Χρήστο (9 ετών) και Άννα (14 ετών) της
«γνωστής φυλής των παιδιών με τα τετράγωνα μάτια» από την υπερκατανάλωση
εικόνας επί οθόνης. Τα παρακολουθούσα διακριτικά, γιατί είχα την αγωνία ότι
τα 90’ της θεατρικής δράσης του Ίωνα, χωρίς τη διαμεσολάβηση οθόνης, θα τους
ήταν τουλάχιστον βαρετά. Έπεσα έξω και Ζήτω!! Στην πρώτη τους φορά «τραγωδία
στην Επίδαυρο» παρακολουθούσαν έκθαμβα τα δρώμενα και όχι τον Θείο τους
(Χρήστος Παπαδόπουλος), που ήταν ένα απλό μέλος του Χορού. Στο τέλος
ομολόγησαν ότι η υπόθεση της τραγωδίας, η μουσική της Nama Dama, τα χορικά
(χορευτικά τα είπαν), τα κοστούμια που τους θύμιζαν «Πόλεμο των άστρων», οι
φωτισμοί και το σκηνικό με τους κίονες - καθρέφτες, αλλά και οι καθρέφτες
στα γυαλιά των ηθοποιών ήταν ουάου (=τα ξεχωριστά και αγαπημένα τους
στοιχεία της παράστασης).
Γι’ αυτές ακριβώς τις ηλικίες, που σταδιακά και χωρίς πίεση θα πρέπει να
επιλέξουν κάποτε να γίνουν θεατές, ακροατές και… αναγνώστες των κλασικών
έργων της Λογοτεχνίας μού αρέσουν –ως τρόπος μύησης– οι νεωτερισμοί των
σκηνοθετών. Αρκεί να έχουν μέτρο, αισθητική και οργανική ένταξη στα δρώμενα.
Οι προσπάθειες των σκηνοθετών να βρουν τα σημεία εκείνα –στη λέξη, στο
μέλος, στην όψη της τραγωδίας αλλά και στη διάνοια και στο ήθος των ηρώων
της– που συνομιλούν με τη σύγχρονη κοινωνία και πραγματικότητα με
ενδιαφέρουν πολύ, γιατί δείχνουν την ευφυΐα τους και το ενδιαφέρον τους να
κερδίσουν τις νέες γενιές.
Τα νεωτερικά στοιχεία στον Ίωνα του Ευριπίδη είχαν την έμπνευση, την
αισθητική και το μέτρο του Θωμά Μοσχόπουλου, ενός μεγάλου δάσκαλου και
γνώστη του αρχαίου δράματος. Με τη σκηνοθεσία του, με τη μετάφραση του Ίωνα
και με την χαμηλών τόνων παρουσία του στα Μέσα Ενημέρωσης –μιλά πάντα μόνο
για τη δουλειά του– κέρδισε για άλλη μια φορά τον σεβασμό και την αποδοχή
και των ώριμων αλλά και των νεότερων γενεών. Ευγνώμονες.
Τέλος, αποφάσισα συνειδητά σ’ αυτό το σημείωμα να μην αναφερθώ ούτε στην
υπόθεση του Ίωνα ούτε στους εξαιρετικούς ηθοποιούς που υποδύθηκαν –κέντησαν
στην κυριολεξία– τους πρώτους ρόλους. Θα τα βρείτε όλα στο διαδίκτυο μαζί με
διθυραμβικές κριτικές, οι οποίες δίκαια –πιστέψτε με– αποθεώνουν τους
πρωταγωνιστές.
Εμένα, ωστόσο, θα μου επιτρέψετε να ασχοληθώ, επειδή είμαι και μαμά του
Χρήστου Παπαδόπουλου, λίγο περισσότερο με τους ηθοποιούς του Χορού, 21 άτομα
(9 γυναίκες και 12 άντρες).
Επιλέχτηκαν με απαιτητικές οντισιόν. Είχαν όλοι/όλες τους άριστες μουσικές
γνώσεις.
Στην Κύπρο, επί τρεις μήνες, με υψηλές θερμοκρασίες, έλιωσαν στην κυριολεξία
στις πρόβες με τους μουσικούς και τον Χορογράφο. Από τον Χρήστο ξέρω πώς αν
δεν ήταν οι συγκάτοικοί του, Βασίλης Αθανασόπουλος, Ιωάννης Βαρβαρέσος και
Θεοφάνης Κοσμάς, με τον ίδιο βαθμό τελειομανίας και με τον ίδιο ενθουσιασμό
για το νέο αντικείμενο που δούλευαν, οι συνθήκες θα δυσκόλευαν πολύ… Βέβαια,
από την Αθήνα στη Λευκωσία πήγαινε συχνά και… το αερικό που λέγεται Ξανθή
Γεωργακοπούλου Ντάβου και –ως εκ θαύματος– οι δυνάμεις του Χρήστου
ανανεώνονταν και εμπλουτίζονταν με έμπνευση και νέες ιδέες…
Τα μέλη του Χορού απέδωσαν την πάροδο και τα τέσσερα στάσιμα με ξεχωριστό
τρόπο το καθένα, τόσο ξεχωριστό, που θα μπορούσε το καθένα να λειτουργήσει
αυτόνομα ως άσμα, έξω από το κείμενο όπως, βέβαια, και η μονωδία της
Κρέουσας.
Επίσης, τα μέλη του Χορού κινήθηκαν καινοτόμα και μεταμορφώθηκαν πολλές
φορές! Άλλοτε εικονοποίησαν σκηνές από την καθημερινότητα των Αθηναίων,
άλλοτε σχολίασαν τα γεγονότα με τον λόγο ή την κίνησή τους, άλλοτε
ταυτίστηκαν συναισθηματικά και ιδεολογικά με τους ήρωες της τραγωδίας και
άλλοτε συνωμότησαν εναντίον τους ή τους όρμησαν με άγριες διαθέσεις…
Κινήθηκαν σαν τεράστιο εκκρεμές ανάμεσα στο κωμικό και στο τραγικό στοιχείο.
Ήταν ένας αξιοθαύμαστος Χορός, που ο Θωμάς Μοσχόπουλος –κατά τη γνώμη μου–
του έδωσε πρωτεύοντα ρόλο, ιδιαίτερα στην ένθετη σκηνή που αισθητοποιούσε
τους βιασμούς που υπέστησαν γυναίκες ξεχωριστές από τον κατά τα άλλα… Θεό
του Φωτός, της Μαντικής, της Μουσικής, της Αρμονίας και της Τάξης στον κόσμο
Απόλλωνα (…Επστάιν).
Συμπέρασμα:
Σ’ αυτήν την τραγωδία τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Οι καθρέφτες
αντικατοπτρίζουν το «φαίνεσθαι» και προκαλούν για να ψάξει ο καθένας μας για
το «είναι». Ο Ίων είναι ο ερχόμενος νέος άνθρωπος. Η αποκάλυψη της αληθινής
ταυτότητάς του θα αποκαταστήσει την αλήθεια και θα βάλει τα πράγματα στη
σωστή τους θέση μαζί, βέβαια, με την παρέμβαση της Αθηνάς, ως Θεάς από
μηχανής…
Να ψάχνουμε λίγο περισσότερο για αλήθειες, αδέλφια, με ή χωρίς από μηχανής
Θεούς!!
Και να μην ξεχνάμε να βρίσκουμε χαρά στα απλά πράγματα, όπως ο Ίων!!
Δώρα Κάσσα Παπαδοπούλου
Φιλόλογος
Φωτογραφίες
H εκδρομή | 27-28-29-30.08.2026
Προσωπικά πιστεύω ότι επιτυχημένη είναι μια εκδρομή όταν ένα σύνολο
ανθρώπων, που απλώς συνυπάρχουν σε ένα λεωφορείο, αισθάνονται στο τέλος
της εκδρομής ότι ήταν φίλοι από χρόνια.
Αυτό ακριβώς συνέβη σε σαράντα άτομα που συνταξιδεύσαμε και συνυπάρξαμε
για τέσσερις μέρες (27-30 Αυγούστου) στην εκδρομή από Κομοτηνή προς
Επίδαυρο-Ναύπλιο-Σπέτσες-Μυκήνες.
Και νομίζω πώς οφείλεται σε τρεις κυρίως παράγοντες:
1. Στον στόχο της εκδρομής, που ήταν η παρακολούθηση της τραγωδίας "Ίων"
του Ευριπίδη στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου. Επιλέξαμε τη συγκεκριμένη
τραγωδία, γιατί συμμετείχε ως ηθοποιός ο γιος μας Χρήστος Παπαδόπουλος και
ήταν η πρώτη του φορά στην Επίδαυρο. Κανονικά, κάθε Έλληνας και κάθε
Ελληνίδα, έστω και για μια φορά στη ζωή τους, οφείλουν να παρακολουθήσουν
ένα αρχαίο δράμα σ’ αυτό ακριβώς το Θέατρο με την πιο άρτια ακουστική. Αν
ήμασταν πιο εξελιγμένη κοινωνία, θα έπρεπε αυτό να ήταν χορηγία του
Υπουργείου Πολιτισμού, τουλάχιστον προς τους μαθητές και τις μαθήτριες της
Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
2. Στη συμπεριφορά των συνταξιδιωτών, οι οποίοι επέδειξαν υπομονή και
αντοχές και κυρίως ευγένεια, ενώ με χιούμορ αντιμετώπισαν τις λιγοστές
κακοτοπιές που πάντα ελλοχεύουν σε κάθε συλλογική δράση.
3. Στον υπέροχο αρχηγό-οδηγό-φίλο μας Γιάννη Δολιανίτη, γιο της Ιωάννας
και του Τάκη Δολιανίτη, του Dimokriteio Travel Κομοτηνής. Άφησα τελευταία
την αναφορά μου στον Γιάννη, γιατί ήθελα να δώσω έμφαση στον πολυσύνθετο
ρόλο του. Ο ρόλος αυτός απαιτούσε αντοχές, οδηγική υπευθυνότητα, υπομονή,
οργανωτική ικανότητα, ευγένεια, συντροφικότητα… Και ο Γιάννης Δολιανίτης
είχε όλο το πακέτο. Νομίζω ότι αυτά τα χαρακτηριστικά πρέπει να διαθέτουν
οι νέοι επιχειρηματίες του χώρου.
Σε ευχαριστούμε, Γιάννη, που μας νοιάστηκες, που μας εξυπηρέτησες, που
φρόντισες για την ψυχαγωγία μας ακόμη και για τον επισιτισμό μας…
Νομίζω ότι το τελικό πρόσημο αυτού του ταξιδιού είναι θετικό. Ελπίζω να
έχει και συνέχεια…
Να είμαστε γεροί και είθε οι συγκυρίες της ζωής μας να μας επιτρέπουν να
γινόμαστε ταξιδευτές για πολλά ακόμη χρόνια.
Δώρα Κάσσα Παπαδοπούλου
Φιλόλογος
Φωτογραφίες
